A'dan Z'ye Hosting & İnternet Teknolojileri Sözlüğü

Web barındırma ve sistem yönetimi dünyasında en çok kullanılan terimlerin öz ve net teknik tanımları:

A

  • A Kaydı (Address Record): Bir alan adını 32-bit IPv4 adresine yönlendiren temel DNS kaydı.
  • AAAA Kaydı: Alan adını modern 128-bit IPv6 adresine yönlendiren DNS kaydı.
  • Apache: Dünyanın en köklü açık kaynaklı web sunucu yazılımlarından biri.
  • AutoSSL: cPanel üzerinde Let's Encrypt veya cPanel sertifikalarını otomatik kurup yenileyen sistem.

B

  • Bant Genişliği (Bandwidth): Belirli bir zaman diliminde (genellikle aylık) sunucunuzdan ziyaretçilere aktarılabilecek toplam veri miktarı.
  • Bare Metal: Üzerinde hiçbir sanallaştırma katmanı bulunmayan, doğrudan işletim sistemi kurulan fiziksel sunucu donanımı.
  • BGP (Border Gateway Protocol): İnternet omurgasındaki büyük otonom sistemlerin (AS) birbirleriyle yönlendirme bilgisi paylaşmasını sağlayan protokol.

C

  • Cache (Önbellek): Sık erişilen web sayfalarını veya veritabanı sorgularını hızlı bellekte (RAM/SSD) saklayarak tekrar üretilmesini önleyen mekanizma.
  • CDN (Content Delivery Network): Statik web dosyalarını ziyaretçiye coğrafi olarak en yakın sunucudan dağıtan küresel ağ.
  • CNAME: Bir alan adını başka bir alan adına takma ad (alias) olarak eşleyen DNS kaydı.
  • cPanel: Linux hosting sunucularını web tarayıcısı üzerinden yönetmeye yarayan lider kontrol paneli.
  • Cron Job: Linux sunucularda belirli periyotlarda (dakika, saat, gün) otomatik çalışan zamanlanmış görev betiği.

D

  • Dedicated Server: Tüm fiziksel bileşenleri tek bir kullanıcıya kiralanan paylaşımsız donanımsal sunucu.
  • DKIM (DomainKeys Identified Mail): E-postaların gönderici alan adı tarafından kriptografik olarak imzalanıp yolda değiştirilmediğini doğrulayan sistem.
  • DMARC: SPF ve DKIM kontrolleri başarısız olan sahte e-postalara ne yapılacağını bildiren güvenlik politikası.
  • DNS (Domain Name System): Alan adlarını IP adreslerine çeviren küresel internet telefon rehberi.

E

  • ECC RAM (Error-Correcting Code): Bellekteki elektriksel veri bozulmalarını anında tespit edip düzelten kurumsal sunucu belleği.
  • EV SSL: En üst düzey kurumsal kimlik doğrulamasını temsil eden genişletilmiş onaylı SSL sertifikası.

F

  • Fail2ban: Logları izleyerek şüpheli brute-force saldırılarını güvenlik duvarında otomatik engelleyen yazılım.
  • FTP (File Transfer Protocol): Sunucu ile bilgisayar arasında dosya transferi sağlayan klasik protokol.

H

  • HSTS (HTTP Strict Transport Security): Tarayıcılara web sitesine yalnızca şifreli HTTPS üzerinden bağlanma zorunluluğu getiren güvenlik başlığı.
  • HTTP / HTTPS: Web sayfalarını aktaran köprü metni aktarım protokolü ve şifreli güvenli versiyonu.

I

  • IIS (Internet Information Services): Microsoft Windows Server sistemine entegre web sunucusu.
  • IMAP: E-postaları sunucuda tutarak tüm cihazlar arasında anlık senkronizasyon sağlayan posta protokolü.
  • IP Adresi: İnternete bağlı cihazların sayısal benzersiz kimlik adresi.

K

  • KVM (Kernel-based Virtual Machine): Linux çekirdeğini donanımsal hipervizöre dönüştüren tam sanallaştırma teknolojisi.

L

  • LiteSpeed Web Server: Apache ile %100 uyumlu, yüksek eşzamanlı istekleri çok düşük bellek ile karşılayan ticari web sunucusu.
  • Load Average: Linux sistemlerde işlemci kuyruğunda bekleyen ortalama iş sayısını gösteren yük metriği.

M

  • ModSecurity: Web sitelerine gelen HTTP isteklerini OWASP kurallarıyla filtreleyen açık kaynaklı web uygulama güvenlik duvarı (WAF).
  • MX (Mail Exchanger): Alan adınıza gelen e-postaları hangi posta sunucusunun karşılayacağını belirten DNS kaydı.
  • MySQL: Dünyanın en yaygın açık kaynaklı ilişkisel veritabanı yönetim sistemi.

N

  • Nameserver (NS): Alan adınızın tüm DNS kayıtlarının barındığı yetkili isim sunucusu.
  • Nginx: Yüksek eşzamanlı bağlantı kapasitesi ve düşük kaynak tüketimiyle bilinen asenkron web sunucusu ve ters vekil (reverse proxy).
  • NVMe SSD: Standart SATA SSD'lere göre 5-6 kat daha yüksek okuma/yazma ve IOPS sunan PCIe tabanlı depolama birimi.

P

  • PHP: Web geliştirmede sunucu taraflı çalışan, WordPress'in de temelini oluşturan betik dili.
  • Plesk: Hem Linux hem Windows sunucularda çalışabilen gelişmiş web hosting kontrol paneli.
  • POP3: E-postaları sunucudan çekip yerel cihaza indiren geleneksel posta protokolü.
  • PTR Kaydı: IP adresini alan adına eşleyen Ters DNS (Reverse DNS) kaydı.

R

  • RAID: Birden fazla diski birleştirerek veri güvenliği ve hız sağlayan disk dizisi teknolojisi.
  • Redis: Verileri RAM üzerinde tutarak veritabanı yükünü sıfırlayan bellek içi veri yapısı deposu.

S

  • SFTP: SSH protokolü üzerinden tek bir şifreli tünelle çalışan güvenli dosya aktarımı.
  • SMTP: E-posta göndermek için kullanılan aktarım protokolü.
  • SPF: Alan adı adına hangi sunucuların e-posta atabileceğini belirten TXT kaydı.
  • SSH (Secure Shell): Uzak sunuculara şifreli komut satırı erişimi sağlayan protokol.
  • SSL / TLS: Tarayıcı ile sunucu arasındaki veri aktarımını şifreleyen güvenlik protokolü.

T

  • TTFB (Time to First Byte): Tarayıcının gönderdiği istekten sonra sunucudan ilk veri baytının dönmesine kadar geçen süre.
  • TTL (Time to Live): Bir DNS kaydının çözümleyiciler tarafından önbellekte ne kadar süre saklanacağını belirten saniye cinsinden değer.

V

  • VDS (Virtual Dedicated Server): Kaynakları fiziksel olarak kullanıcıya tahsis edilen sanal sunucu.
  • VPS (Virtual Private Server): Kaynakları diğer kullanıcılarla yazılımsal olarak paylaşılan sanal sunucu.

W

  • WAF (Web Application Firewall): Web uygulamalarını SQLi, XSS ve bot saldırılarına karşı koruyan güvenlik katmanı.
  • WHOIS: Bir alan adının kime ait olduğunu, tescil ve bitiş tarihlerini gösteren sorgu sistemi.